Maakt Latijn je slimmer? Wat een Gents onderzoek echt zegt

Wist je dat onze naam een Latijnse kern heeft? Studere betekent in het Latijn: zich ijverig ergens op toeleggen, er echt zin in hebben.

Een studentje is dus letterlijk iemand die zich met plezier ergens in vastbijt. Mooier kon het niet.

Toen de Universiteit Gent onderzocht of Latijn in het secundair samenhangt met betere punten aan de universiteit, waren we dan ook meteen nieuwsgierig. Het antwoord is boeiend, en net iets genuanceerder dan de krantenkoppen doen vermoeden.

In het kort

• Studenten die Latijn volgden, haalden in hun eerste jaar aan de UGent gemiddeld hogere punten.
• Dat verband bleef overeind, ook na rekening te houden met 21 andere factoren.
• Het effect is het sterkst in taalrichtingen. Latijn helpt dus vooral bij wat erop lijkt: talen.
• Het goede nieuws: de vaardigheid erachter kan elke leerling aanleren, ook zonder Latijn.

Wat onderzocht de UGent?

Onderzoekers Cathy Hauspie, Wouter Duyck en collega's volgden 1.898 eerstejaarsstudenten aan de Universiteit Gent, verspreid over twaalf bacheloropleidingen: van psychologie en rechten tot ingenieurswetenschappen en farmacie.

Ongeveer een op de vier had in het secundair Latijn gehad. De studie verscheen in 2024 in het internationale tijdschrift Language Learning.

De vraag was eenvoudig: voorspelt het aantal uren Latijn hoe goed een student het doet in het eerste jaar? En belangrijker: blijft dat zo als je rekening houdt met alles wat die studenten verder van elkaar onderscheidt?

Wat vonden ze?

Studenten met Latijn haalden gemiddeld zo'n 17% hogere punten dan medestudenten zonder Latijn.

In de niet-wetenschappelijke richtingen was dat verschil duidelijk groter dan in de STEM-richtingen.

Het opvallendste resultaat: Latijn bleef een voorspeller, ook nadat de onderzoekers rekening hielden met 21 andere factoren. Denk aan:

• wiskundige vaardigheid, woordenschat en begrijpend lezen
• punten in het secundair
• motivatie, doorzettingsvermogen en faalangst
• sociaal-economische achtergrond

Waar speelde Latijn het sterkst? In taal- en letterkunde en toegepaste taalkunde, waar het tot 18% van de verschillen in punten verklaarde. Ook in psychologie, rechten en ingenieurswetenschappen droeg het bij.

Even nuanceren

De onderzoekers zeggen zelf niet dat Latijn je slimmer maakt. Ze spreken van near transfer: wat je in Latijn leert, helpt vooral bij taken die erop lijken.

Latijn maakt je dus niet algemeen intelligenter, maar wel sterker in talen en taalrijke vakken.

Daarnaast is dit geen experiment. Leerlingen kiezen zelf voor Latijn, en die keuze kan samenhangen met zaken die niet gemeten werden. Een oorzaak-gevolgrelatie is dus niet bewezen. Wel is het veelzeggend dat het verband zo stevig overeind blijft na al die controles.

Waarom helpt Latijn bij talen?

1. Je leert taal ontleden

Latijn is een complexe taal met veel naamvallen en vervoegingen. Wie een Latijnse zin vertaalt, moet eerst uitzoeken hoe die in elkaar zit.

Die analytische blik op taal neem je mee naar elke andere taal, en naar elke lange tekst in je cursus.

2. Je herkent woordstammen overal

Latijn is de basis van het Frans, het Spaans en het Italiaans, en het leeft voort in het Nederlands en het Engels.

Wie de stam kent, raadt de betekenis van nieuwe woorden veel sneller. Een groot voordeel in een vak als Frans, maar ook bij het vakjargon van rechten, psychologie of geneeskunde.

Geen Latijn gekozen? Word woordstam-detective

Het mooie is dat je die tweede vaardigheid perfect kan trainen zonder één uur Latijn. Kijk maar eens hoeveel Frans je eigenlijk al kent:

Wie leert kijken naar de kern van een woord, ziet plots overal verbanden.

Tijdens onze bijles Frans maken we daar bewust gebruik van: nieuwe woordenschat koppelen we aan woorden die leerlingen al kennen. Zo wordt een woordenlijst geen losse opsomming, maar een netwerk.

Drie dingen die je deze week al kan proberen

1. Kom je een nieuw Frans woord tegen? Zoek eerst of je een Nederlands of Engels woord met dezelfde kern herkent.
2. Maak in je woordenschatschrift een kolom 'lijkt op' en schrijf bij elk woord een verwant woord uit een taal die je al kent.
3. Ontleed één moeilijke zin per dag: wat is het onderwerp, wat is de persoonsvorm, wat hoort bij wat? Zo train je dezelfde analytische blik als bij Latijn.

Veelgestelde vragen over Latijn, talen en studiesucces

Maakt Latijn je slimmer?

Niet algemeen. Het onderzoek van de UGent wijst op near transfer: Latijn helpt vooral bij taalvaardigheden en taalrijke richtingen, niet bij alles.

Moet mijn kind Latijn kiezen om het goed te doen aan de universiteit?

Nee. Latijn hangt samen met betere punten, vooral in taalrichtingen, maar het is één factor van vele. Een sterke studiemethode, een rijke woordenschat en motivatie spelen minstens even goed mee. Wie de stap naar het hoger onderwijs zet, kan daarbij rekenen op onze bijles hoger onderwijs.

Helpt Latijn ook bij wiskunde of wetenschappen?

In de STEM-richtingen was het verschil klein. Enkel bij ingenieurswetenschappen kwam Latijn als voorspeller naar voren. Voor wiskunde blijft gerichte oefening de beste weg, bijvoorbeeld tijdens bijles wiskunde.

Heb je als Latinist een voordeel bij Frans?

Vaak wel, omdat veel Franse woorden rechtstreeks uit het Latijn komen. Maar ook zonder Latijn kan je leren woordstammen te herkennen, en dat oefenen we tijdens de bijles Frans.

Is dit onderzoek betrouwbaar?

Het gaat om een grote studie met bijna 1.900 studenten, gepubliceerd in een internationaal wetenschappelijk tijdschrift. De onderzoekers benadrukken zelf dat het om een verband gaat en niet om bewezen oorzaak en gevolg.

Talen oefenen? Train je werkwoorden met de Franse werkwoordentrainer of de d/t-trainer.

Bijles in Gent of online bij Het Studentje

Of je nu Latijn volgt of niet: taal leer je het best door te begrijpen hoe ze in elkaar zit.

Bij Het Studentje geven we bijles en studiebegeleiding voor Frans, Nederlands, Engels, Russisch en wiskunde, in Gent of volledig online.

We werken niet alleen aan de leerstof, maar ook aan de manier van leren. Want wie de kern van een woord ziet, ziet ook sneller de kern van de leerstof.

Benieuwd hoe we jouw zoon of dochter kunnen helpen? Contacteer ons en we bekijken het samen.

Bron: Hauspie, C., Duyck, W. e.a. (2024). Does Studying Latin in Secondary Education Predict Study Achievement in Academic Higher Education? Language Learning.