Plan een kennismaking
Alle blogposts

Studiemethode Faalangst 8 min lezen

Schoolstress bij je kind: wat het onderzoek echt zegt

Buikpijn voor een toets, slecht slapen, geen tijd voor hobby's? Wat Vlaams onderzoek zegt over schoolstress en wat jij als ouder thuis kan doen.

Tiener van achteren gezien, kijkt door een raam naar buiten

Het is zondagavond. Je kind zit al een uur boven, de boekentas staat nog dicht en aan tafel valt het woord "buikpijn". Morgen is er een toets.

Veel ouders herkennen dat moment. In een opiniestuk op Maison Slash vraagt Joke Lauwers, mama van drie tienerzonen en pedagogisch beleidsmedewerker, zich af waarom we bij schoolstress zo snel naar de opvoeding kijken en zo weinig naar de schoolomgeving. In deze blog leggen we naast elkaar wat zij schrijft, wat het onderzoek in Vlaanderen zegt en wat je als ouder vandaag al kan doen.

Het korte antwoord

Een beetje spanning voor een toets is normaal en zelfs nuttig. Stress wordt een probleem wanneer ze lang blijft duren en je kind er niet meer van herstelt. Recent Vlaams onderzoek toont dat dat voor een grote groep jongeren het geval is. Het goede nieuws: rust, haalbare planning en een volwassene die naast je kind staat maken echt een verschil.

Wat Joke Lauwers schrijft

In "De schoolbanken als gifbeker: waarom ons onderwijs jongeren letterlijk ziek maakt" (Maison Slash, 30 oktober 2026) beschrijft ze wat artsen en psychologen volgens haar steeds vaker zien: buikpijn, slapeloze nachten, trillende handen en uitputting.

Haar belangrijkste punten:

  • Als het misloopt, krijgen ouders de schuld. Ze zijn "te soft" of "te beschermend", terwijl overvolle klassen en een zware toetsdruk ook meespelen.
  • "Ze moeten leren omgaan met de harde realiteit" vindt ze een koude reactie. De jeugd is volgens haar geen twintig jaar durend trainingskamp voor de arbeidsmarkt.
  • Leren hoort ook plezier te geven. Een eindeloze stroom toetsen en taken dooft het vuur, vooral bij tienerjongens die dan nog maar het minimum doen.
  • Kijk naar het systeem, niet alleen naar het kind of de ouders.

Het is een opiniestuk: een persoonlijke, scherpe kijk. Daarom zochten we uit wat de cijfers zeggen.

Wat zegt het onderzoek in Vlaanderen?

Bijna de helft van de bevraagde scholieren ervaart veel stress

Voor de Grote Scholierenbevraging 2026 van de Vlaamse Scholierenkoepel vulden 34.288 scholieren uit het secundair onderwijs een vragenlijst in. Het deel over welbevinden werd door 18.508 leerlingen beantwoord. 28% van hen ervaart veel stress door school, 19% zelfs heel veel. Samen is dat 47%. Bij meisjes ligt dat hoger: 33% veel en 24% heel veel stress (Corrigo).

Ook opvallend: 43% zegt dat er na al het schoolwerk te weinig tijd overblijft voor hobby's of ontspanning (VRT NWS). En schoolberichten stoppen niet aan de schoolpoort: 31% krijgt dagelijks berichten of opdrachten via kanalen zoals Smartschool, 11% zelfs meerdere keren per dag.

Eerlijk lezen: de Scholierenkoepel zegt zelf dat de deelnemers zich vrijwillig aanmeldden. Het is dus geen willekeurige steekproef en de cijfers zijn niet zomaar representatief voor alle Vlaamse jongeren. Wel geven ze een duidelijk signaal.

Stress zit ook in het lichaam

De grote HBSC-studie van de UGent bij Vlaamse scholieren (bevraging 2022) laat zien hoe vaak jongeren lichamelijke klachten hebben. 19,0% heeft meermaals per week hoofdpijn, 12,7% meermaals per week buikpijn en 32,0% kampt meermaals per week met slaapmoeilijkheden.

Tegelijk is er ook goed nieuws in dezelfde studie: 90,6% van de jongeren is erg tevreden over het leven en 94,1% kijkt hoopvol naar de toekomst. De meeste jongeren doen het dus goed, en net daarom is het belangrijk om op tijd te zien wanneer het bij jouw kind anders loopt.

De druk is de voorbije twintig jaar gestegen

Volgens hoogleraar Jongerenwelzijn Gonneke Stevens (Universiteit Utrecht) is de druk die jongeren door schoolwerk ervaren "de laatste 20 jaar sterk toegenomen". Ze wijst op een samenleving die presteren steeds belangrijker vindt, en ook op sociale media en zorgen over de toekomst (VRT NWS). Jongeren wegzetten als "sneeuwvlokjes" vindt ze niet terecht.

Professor ontwikkelingspsychologie Bart Soenens (UGent) ziet daarnaast meer perfectionisme. Dat kan zich volgens hem ook lichamelijk uiten, in buik- en hoofdpijn en slaaptekort.

Steeds meer kinderen vallen uit

Het Kinderrechtencommissariaat meldt in april 2026 dat het aantal thuiszitters in Vlaanderen stijgt: kinderen die weken of maanden niet naar school gaan, vaak door angst, overprikkeling of psychische kwetsbaarheid. Kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens: "Thuiszitten is geen keuze van kinderen."

Klopt alles uit het opiniestuk?

Grotendeels sluiten de cijfers aan bij wat Joke Lauwers beschrijft. Op twee punten is wat nuance nuttig.

1. "Het brein is pas op 25 volgroeid." Dat hoor je vaak, maar het is een vereenvoudiging. Het getal 25 komt uit vroege hersenscans die stopten rond de leeftijd van 20. Nieuwer onderzoek toont dat het brein nog veel langer verandert, tot in de dertig (The Conversation). De kern van haar punt blijft wel overeind: plannen, impulsen beheersen en emoties regelen zijn bij tieners nog volop in ontwikkeling.

2. Stress is niet altijd slecht. Onderzoekers van Harvard onderscheiden positieve, draaglijke en toxische stress (Center on the Developing Child). Een korte spanning voor een spreekbeurt hoort bij groeien. Schadelijk wordt het wanneer stress sterk, vaak en lang aanhoudt, zonder steun. Het belangrijkste wat volgens hen beschermt: een warme relatie met een volwassene die helpt om tot rust te komen.

Daarom is "systeem of opvoeding" geen echte keuze. Scholen hebben veel in handen, en thuis heb jij ook een sterke rol: niet als schuldige, wel als buffer.

Wat helpt volgens jongeren zelf?

In de Scholierenkoepel-bevraging konden leerlingen kiezen wat hen helpt om zich goed te voelen op school (Corrigo):

  • een toffe klasgroep (65%)
  • pauzes en momenten om te ontspannen (52%)
  • een haalbare hoeveelheid toetsen en taken (47%)
  • steun van leerkrachten (22%)
  • een goede planning en structuur (17%)

Zo help je je kind thuis: 6 tips

  1. Kijk naar het hele plaatje. Hoofdpijn op zondagavond, slecht slapen of geen zin meer in de hobby: dat zijn signalen, geen aanstellerij. Vraag rustig wat er speelt.
  2. Bescherm de rustmomenten. Een avond zonder schoolwerk, een vaste stoptijd en geen Smartschool na het avondeten geven het hoofd ruimte om te herstellen.
  3. Maak de berg kleiner. Leg samen alle toetsen en taken van de komende twee weken op één blad. Wat zichtbaar is, voelt minder groot. Hoe je dat aanpakt, lees je in eerste hulp bij een studieplanning.
  4. Kijk naar vooruitgang, niet alleen naar punten. Motivatiepsycholoog Willy Lens zei het zo: punten tonen hoeveel je goed of fout had, niet hoeveel vooruitgang je boekte (Gezinsbond).
  5. Laat je kind zelf de lat mee bepalen. Bart Soenens: "Die lat mag hoog liggen. Als je er zelf voor kiest, als je dat echt wilt, kan je ambitieus in het leven staan" (VRT NWS).
  6. Praat met school. Stapelen de toetsen zich op of zie je je kind wegzakken? Neem contact op met de klastitularis of de leerlingenbegeleiding. Het CLB helpt gratis, en je kind kan er ook zelf anoniem terecht (WAT WAT).

Tip voor ouders

Vraag vanavond eens niet "Heb je al gestudeerd?", maar wel:

"Wat ligt er deze week het zwaarst op je maag, en wat zou helpen?"

Zo hoort je kind dat jij naast hem of haar staat, niet erboven.

Veelgestelde vragen

Wanneer is schoolstress niet meer normaal?

Als de klachten weken blijven duren, je kind slecht slaapt, niet meer wil gaan of nergens nog plezier in heeft. Spreek dan de huisarts of het CLB aan. Je kind kan ook zelf bellen naar Awel op het nummer 102 of chatten via de website van Awel.

Moet ik mijn kind dan minder laten studeren?

Niet per se. Het gaat vaak minder om hoeveel uur, en meer om hoe: korte blokken met pauzes, een duidelijke planning en tijd om echt te ontspannen.

Maakt bijles de druk niet nog groter?

Dat kan, als bijles voelt als nog een toets. Goede begeleiding doet het omgekeerde: rustig uitleggen, in het tempo van je kind, zonder punten. Zo groeit het gevoel dat het lukt, en net dat haalt druk weg.

Meteen oefenen? Op onze pagina met gratis oefeningen kan je kind rustig en zonder punten oefenen, in zijn of haar eigen tempo.

Samen voor meer rust

Bij Het Studentje in Gent geloven we dat leren beter gaat met een hoofd dat rust krijgt. Tijdens onze bijles en studiebegeleiding werken we één op één, in het tempo van je kind, en we helpen met een haalbare planning. Ook bij faalangst. Na elke les krijg je een kort verslag, zodat je weet wat goed gaat en wat de volgende stap is.

Benieuwd wat dat voor jouw kind kan betekenen? De kennismaking is gratis en zonder verplichting.

Plan een kennismaking

Bronnen

Coverfoto: Unsplash.

Nog vragen over onze begeleidingen?

Stuur gerust een bericht, ook als je nog niet zeker weet welke formule past. Je krijgt binnen 24 uur antwoord.

Plan een kennismaking
Stuur je vraag

Lees ook

Plan een kennismaking